Węgiel koksowy to węgiel kamienny typów 34–37, z którego w koksowniach wytwarza się koks do wytopu stali. Państwowy Instytut Geologiczny podaje, że typy 34, 35 i 36 nie nadają się do urządzeń grzewczych małej mocy, bo zbyt mocno się spiekają. „Koksującym” instrukcje podajników nazywają też silnie spiekający się węgiel typu 33. Do kotła z nadmuchem instrukcje, które sprawdziliśmy, wskazują typ 31.2 albo 32.1, a nie węgiel koksujący.
Typy węgla kamiennego w tabeli
Typy wydzielono w polskiej normie PN-G-97002 według spiekalności, zawartości części lotnych i ciepła spalania. Państwowy Instytut Geologiczny zestawia je w grupach: węgle energetyczne, koksowe, specjalne i antracyty.
| Typ | Nazwa | Grupa | Spiekalność | Podstawowe zastosowanie według instytutu |
|---|---|---|---|---|
| 31 | płomienny | energetyczne | niespiekający | wszystkie typy kotłów i palenisk przemysłowych i domowych |
| 32 | gazowo-płomienny | energetyczne | słabo i średnio spiekający | wszystkie typy kotłów i palenisk przemysłowych i domowych |
| 33 | gazowy | energetyczne | dobrze spiekający | gazownictwo, koksownictwo, wytlewanie |
| 34 | gazowo-koksowy | koksowe | silnie spiekający | produkcja koksu i gazownictwo; nie nadaje się do urządzeń grzewczych małej mocy |
| 35 | ortokoksowy | koksowe | średnio lub silnie spiekający | koks, szczególnie metalurgiczny; nie do urządzeń grzewczych małej mocy |
| 36 | metakoksowy | koksowe | silnie spiekający | koks, szczególnie odlewniczy; nie do urządzeń grzewczych małej mocy |
| 37 | semikoksowy | koksowe | słabo spiekający | dodatek do wsadu koksowniczego; w kraju brak węgla tego typu |
| 38 | chudy | specjalne | słabo spiekający lub niespiekający | kotły i paleniska przemysłowe i domowe, generatory |
Typy 41–43 to niespiekające węgle antracytowe i antracyty. Odczyt z 5 października 2026 r. Szerszy przegląd: wpis rodzaje węgla.
Koksowy a koksujący: dwa znaczenia
W górnictwie węgiel koksowy, nazywany też metalurgicznym albo koksującym, to surowiec dla koksowni. Tabela Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla z 2018 r. opisuje typ 35 jako „typowy węgiel koksowy”.
W instrukcjach kotłów i podajników „koksujący” znaczy tyle, co spiekający się w palenisku. Jedna z nich nie zaleca „węgli spiekających (koksujących)”, a producent podajników pisze o węglu „typu 33 (koksujących) i typu 34 (silnie koksujących)”. Miarą jest liczba Rogi (RI). Według opracowania Państwowego Instytutu Geologicznego o węglu lubelskim typ 31 ma RI poniżej 5, typ 32.1 do 20, typ 32.2 od 20 do 40, typ 33 od 40 do 55, a typ 34 powyżej 55. Więcej: spiekalność węgla.
Czym węgiel koksowy różni się od opałowego
- Przeznaczenie. Koksowanie to ogrzewanie węgla w temperaturze 900–1200°C bez dostępu powietrza. Według materiałów Zintegrowanej Platformy Edukacyjnej (zpe.gov.pl) z suchej masy węgla powstaje 70–80% koksu, który służy przede wszystkim do wytopu żelaza w wielkich piecach.
- Właściwości. Jastrzębska Spółka Węglowa (JSW) opisuje swój węgiel koksowy jako węgiel o niskiej zawartości popiołu, wilgoci, siarki i fosforu, a przy tym o wysokiej spiekalności i plastyczności. Ta sama spiekalność, której potrzebuje koksownia, wyklucza go z małych kotłów.
- Przepisy. Węgiel sprzedawany do domów musi spełniać wymagania rozporządzenia z 4 listopada 2024 r. Typów węgla w nim nie ma, jest tylko limit spiekalności dla części sortymentów.
Kto wydobywa węgiel koksowy w Polsce
Według bilansu Państwowego Instytutu Geologicznego na 31 grudnia 2025 r. węgle koksujące to 27,88% udokumentowanych zasobów bilansowych węgla kamiennego w Polsce (około 18 mld ton), a energetyczne 70,92%. Ministerstwo Klimatu i Środowiska w komunikacie z 17 marca 2023 r. nazwało Polskę czołowym producentem węgla koksowego w UE i podało, że utrzymał on status surowca krytycznego Unii.
- Jastrzębska Spółka Węglowa przedstawia się jako największy producent węgla koksowego typu hard w Unii Europejskiej. Jej kopalnie to Borynia-Zofiówka, Budryk, Knurów-Szczygłowice i Pniówek. Na stronach zakładów spółka podaje typy 34.2, 35.1 i 35.2.
- Polska Grupa Górnicza podaje, że w złożach Ruchu Halemba występują węgle typów 34.1, 34.2 i 35.1, a produkty zakładu trafiają przede wszystkim do energetyki. Kopalnia ROW pozyskuje węgle energetyczne, gazowe i gazowo-koksowe, a jej Ruch Marcel produkuje typy od 32.1 do 34.2.
Spółki i kopalnie zestawiamy we wpisie kopalnie węgla w Polsce.
Co z tego wynika dla kotła domowego
Przepisy typu nie pilnują. Limit spiekalności ma groszek standard (RI do 25) i zwykły groszek (do 90, a od 1 lipca 2027 r. do 60). Orzech i kostka limitu nie mają. Węgiel o spiekalności typu 33 albo 34 może więc legalnie trafić do sprzedaży. Przykład: karta orzecha z Ruchu Marcel w sklepie producenta deklarowała 3 października 2026 r. spiekalność do 70. Szczegóły we wpisie orzech Marcel.
Kocioł z podajnikiem. Producenci kotłów retortowych, którzy podają spiekalność, wymagają RI poniżej 10. Producent podajników nie zaleca typów 33 i 34 i zastrzega, że węgle koksujące szybko zużywają deflektor i żeliwne części podajnika, co oznacza utratę gwarancji. Inna instrukcja wymienia wyższe straty węgla w popiele i nadpalenie końcówki ślimaka.
Kocioł zasypowy z nadmuchem. Instrukcja kotła SAS UWT (wersja obowiązująca od 2 października 2018 r.) jako paliwo podstawowe dla kotłów ze sterownikiem i wentylatorem nadmuchowym wskazuje węgiel kamienny do celów energetycznych sortymentu orzech, typ 32.1. Liczby RI w niej nie ma.
Jak palić węglem koksującym. Sprawdzone instrukcje nie dają zaleceń dla typu 33 i wyższych, tylko zastrzeżenia. Serwis województwa śląskiego o jakości powietrza zaleca, by przy wyborze paliwa w pierwszej kolejności kierować się jego rodzajem z instrukcji urządzenia. Jeżeli masz już taki węgiel, o sposób spalania zapytaj producenta albo serwis kotła, a o stan przewodów kominowych kominiarza. Uniwersalnych nastaw nie podajemy.
Typ węgla w naszym sklepie
Węgla koksowego nie sprzedajemy. Według kart produktów groszek Piekło Pomarańczowy i Piekło Żółty to typ 32, Piekło Fioletowy typ 32.1, a Orzech Piekło typ 32.2. Spiekalność z kart: Pomarańczowy RI 0–10, Żółty RI 0–5; karta orzecha jej nie podaje. Parametry naszych produktów pochodzą z ich kart, odczyt z 3 października 2026 r.; aktualne są na kartach, a kraj pochodzenia dostawy podaje oświadczenie sprzedawcy o kraju pochodzenia węgla.
Wzór świadectwa jakości nie ma pola na typ węgla, dlatego typu szukaj na karcie produktu albo pytaj sprzedawcę. O typie 32 piszemy we wpisie węgiel typ 32, a wszystkie groszki są w kategorii węgiel groszek.
Najczęstsze pytania
Co to jest węgiel koksujący?
W instrukcjach kotłów to węgiel, który silnie spieka się w palenisku, czyli typ 33 i wyższe. W górnictwie węglem koksowym (koksującym) nazywa się typy 34–37, przeznaczone do produkcji koksu.
Jaki węgiel do pieca z nadmuchem?
Taki, jaki wskazuje instrukcja kotła. Część instrukcji kotłów retortowych podaje typ 31.2, a te, które podają spiekalność, RI poniżej 10. Instrukcja zasypowego kotła SAS UWT z wentylatorem wskazuje orzech typu 32.1.
Czy węgiel z kopalni Marcel jest koksujący?
Ruch Marcel podaje, że produkuje węgiel typów 32.1, 32.2, 33, 34.1 i 34.2. Karta orzecha z tej kopalni nie podaje typu, tylko spiekalność do 70 (odczyt z 3 października 2026 r.).
Ile kosztuje węgiel koksujący?
Cen nie podajemy, bo się zmieniają. Węgiel koksowy jest surowcem dla koksowni, a aktualną cenę węgla opałowego ma sprzedawca.
Czy koks to to samo co węgiel koksowy i jakie są rodzaje koksu?
Nie. Koks powstaje z węgla koksowego w koksowni. Jastrzębska Spółka Węglowa oferuje koks wielkopiecowy, metalurgiczny, odlewniczy i przemysłowy. Koksu nie sprzedajemy; czy kocioł wolno nim opalać, mówi jego instrukcja.
