Węgiel do ogrzewania domu wolno sprzedawać tylko wtedy, gdy jest sortowany, spełnia wymagania jakościowe z rozporządzenia z 4 listopada 2024 r. i ma świadectwo jakości, którego kopię dostaje każdy kupujący. Mułów, flotokoncentratów i węgla brunatnego do gospodarstw domowych sprzedawać nie wolno. Osobno działają przepisy o akcyzie i uchwały antysmogowe województw. Stan prawny na 3 października 2026 r.
Jakie normy musi spełniać węgiel sprzedawany do domów
Wymagania określa rozporządzenie w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych, które obowiązuje od 8 listopada 2024 r. Dotyczy paliw przeznaczonych dla gospodarstw domowych i instalacji o mocy poniżej 1 MW. Limity dla węgla kamiennego:
| Sortyment i wymiar ziarna | Popiół najwyżej | Siarka najwyżej | Wartość opałowa co najmniej | Spiekalność RI najwyżej |
|---|---|---|---|---|
| Kostka (63–200 mm) i orzech (25–80 mm), do 30 czerwca 2027 r. | 11% | 1,4% | 23 MJ/kg | bez limitu |
| Kostka i orzech, po 30 czerwca 2027 r. | 10% | 1,2% | 24 MJ/kg | bez limitu |
| Orzech standard (25–80 mm) | 7% | 0,8% | 25 MJ/kg | bez limitu |
| Groszek (5–40 mm), do 30 czerwca 2027 r. | 11% | 1,4% | 23 MJ/kg | 90 |
| Groszek, po 30 czerwca 2027 r. | 10% | 1,2% | 24 MJ/kg | 60 |
| Groszek standard (5–31,5 mm) | 7% | 0,8% | 25 MJ/kg | 25 |
| Miał (3–31,5 mm) | 12% | 1,2% | 24 MJ/kg | 25 |
Sortymenty „standard” są przeznaczone do kotłów klasy 3, 4 i 5 lub spełniających wymogi ekoprojektu. Wilgoć całkowita może wynosić najwyżej 11% w sortymentach standard, a w docelowych tabelach dla kostki, orzecha, groszku i miału najwyżej 15%. Wartości docelowe dla kostki, orzecha i groszku stosuje się do 30 czerwca 2031 r., a dla miału do 30 czerwca 2029 r.
Przy kontroli wynik badania może odbiegać od limitu o dopuszczalne odchylenie, na przykład o 1 MJ/kg dla wartości opałowej i o 3 dla spiekalności.
Rozporządzenie określa też wymiar ziarna oraz dopuszczalny udział podziarna i nadziarna. Gęstości nasypowej ani typu węgla nie reguluje. Więcej o tych parametrach: granulacja węgla i kaloryczność węgla.
To samo rozporządzenie wymusiło zmianę nazw sortymentów z przedrostkiem „eko”. Ministerstwo Klimatu i Środowiska uzasadnia to tym, że przedrostek sugerował ekologiczny charakter paliwa i wprowadzał konsumentów w błąd.
Czego nie wolno sprzedawać do gospodarstw domowych
Zakaz wynika z art. 7 ust. 7a ustawy o systemie monitorowania i kontrolowania jakości paliw. Według Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów do gospodarstw domowych i instalacji o mocy poniżej 1 MW nie wolno wprowadzać do obrotu:
- mułów i flotokoncentratów,
- węgla brunatnego,
- mieszanin paliw, które zawierają mniej niż 85% węgla kamiennego,
- paliw niespełniających wymagań jakościowych z rozporządzenia,
- paliw niesortowanych,
- paliw, dla których nie wystawiono świadectwa jakości.
Świadectwo jakości: dokument, który musisz dostać
Sprzedawca wystawia świadectwo jakości, gdy wprowadza paliwo do obrotu. Kopię poświadczoną za zgodność z oryginałem przekazuje każdemu, kto kupuje paliwo, a świadectwo przechowuje przez 2 lata. Świadectwo zawiera:
- indywidualny numer oraz nazwę, adres i NIP przedsiębiorcy,
- rodzaj paliwa,
- wskazanie systemu certyfikacji albo innego dokumentu, na którego podstawie uznano, że paliwo spełnia wymagania,
- wartości parametrów wskazane przez przedsiębiorcę i wartości dopuszczalne,
- oświadczenie przedsiębiorcy, że paliwo spełnia wymagania jakościowe,
- miejsce i datę wystawienia oraz podpis.
Wzór świadectwa określa rozporządzenie z 23 grudnia 2022 r. W tabeli parametrów są wiersze: popiół, siarka całkowita, części lotne, wartość opałowa, zdolność spiekania, wymiar ziarna, podziarno, nadziarno i wilgoć całkowita.
Kto kontroluje sprzedawców i jakie są kary
Kontrole prowadzą wojewódzcy inspektorzy Inspekcji Handlowej, a systemem zarządza Prezes UOKiK. Urząd podaje, że kontrolę można podjąć także po sygnale od konsumenta. Próbki badają akredytowane laboratoria. Kary, które wymienia urząd, dotyczą sprzedawców:
| Naruszenie | Kara |
|---|---|
| Sprzedaż mułów, flotokoncentratów, węgla brunatnego, paliw niesortowanych albo niespełniających wymagań | grzywna od 50 000 do 500 000 złotych albo pozbawienie wolności do 3 lat |
| To samo, gdy paliwo stanowi mienie znacznej wartości | grzywna od 100 000 do 1 000 000 złotych albo pozbawienie wolności od 3 miesięcy do 5 lat |
| To samo, gdy sprawca działa nieumyślnie | grzywna od 25 000 do 250 000 złotych |
| To samo w przypadku mniejszej wagi | grzywna od 10 000 do 25 000 złotych |
| Brak świadectwa jakości, świadectwo z parametrami niezgodnymi ze stanem faktycznym albo nieprzekazanie kopii kupującemu | kara pieniężna od 10 000 do 25 000 złotych, gdy wartość paliwa nie przekracza 200 000 złotych, a powyżej tej wartości od 25 001 do 100 000 złotych |
Gdy paliwo nie spełnia wymagań albo nie zgadza się ze świadectwem, sprzedawca zwraca też koszty pobrania i badania próbek.
Oświadczenie o kraju pochodzenia węgla
Sprzedawca węgla ma też obowiązek przekazać kupującemu oświadczenie o kraju pochodzenia węgla. Wynika to z ustawy z 13 kwietnia 2022 r., która zakazuje wprowadzania do Polski węgla z Rosji i Białorusi. Szczegóły we wpisie groszek z Rosji: czy można go dziś kupić.
Akcyza: węgiel do domu jest zwolniony
Węgiel zużywany do celów opałowych przez gospodarstwo domowe jest zwolniony z akcyzy. Warunkiem jest faktura i oświadczenie kupującego o przeznaczeniu węgla. Kto jeszcze korzysta ze zwolnienia i co grozi za zużycie węgla na inny cel, opisujemy we wpisie zwolnienie z akcyzy przy zakupie węgla.
Uchwały antysmogowe: czym wolno palić
Przepisy krajowe mówią, co wolno sprzedawać. Uchwały antysmogowe sejmików województw mówią, czym i w jakim kotle wolno palić. Uchwała województwa śląskiego z 2017 r. zakazuje spalania węgla brunatnego, mułów i flotokoncentratów, paliw, w których ziarno poniżej 3 mm stanowi więcej niż 15%, oraz biomasy o wilgotności powyżej 20%. Kotłów bez klasy nie wolno tam używać od 1 stycznia 2026 r., a kotłów klasy 3 i 4 można używać do 31 grudnia 2027 r. Terminy opisujemy we wpisie piec 5 klasy: do kiedy można palić węglem, a kontrole i kary we wpisie kara za brak wymiany pieca.
Parametry naszego węgla
Dwa produkty z naszego sklepu, do porównania z limitami z tabeli:
- groszek Piekło Pomarańczowy z kategorii węgiel groszek: ziarno 5–25 mm, wartość opałowa 28–26 MJ/kg, popiół 3–5%, siarka 0,4–0,8%, spiekalność RI 0–10, pochodzenie według karty: Kazachstan,
- Orzech Piekło: ziarno 30–80 mm, wartość opałowa 28–27 MJ/kg, popiół 2–6%, siarka 0,2–0,6%, pochodzenie według karty: Kazachstan.
Parametry i pochodzenie naszych produktów pochodzą z ich kart, odczyt z 3 października 2026 r. Aktualne są na kartach, a kraj pochodzenia dostawy podaje oświadczenie sprzedawcy o kraju pochodzenia węgla.
Najczęstsze pytania
Czy jest zakaz sprzedaży węgla osobom fizycznym?
Nie. Zakaz dotyczy mułów, flotokoncentratów, węgla brunatnego, paliw niesortowanych, niespełniających wymagań jakościowych i sprzedawanych bez świadectwa jakości. Sortowany węgiel kamienny, który spełnia wymagania, wolno sprzedawać do gospodarstw domowych.
Czy sprzedawca musi dać świadectwo jakości?
Tak. Kopię świadectwa, poświadczoną za zgodność z oryginałem, dostaje każdy kupujący. Za jej nieprzekazanie sprzedawcy grozi kara pieniężna od 10 000 złotych.
Czy węgiel można sprzedać na paragon?
Zwolnienie z akcyzy ustawa wiąże z fakturą i oświadczeniem kupującego. Sam paragon tego warunku nie spełnia.
Jakie pozwolenia musi mieć skład węgla?
Ten wpis opisuje przepisy z punktu widzenia kupującego. Z opisanych tu aktów wynikają dwa obowiązki sprzedawcy: zgłoszenie rejestracyjne jako pośredniczący podmiot węglowy przed rozpoczęciem działalności (art. 16 ustawy o podatku akcyzowym) oraz wystawianie świadectw jakości. Pełnej listy formalności dla firm tu nie podajemy.
Czy przepisy określają granulację i gęstość nasypową węgla?
Granulację tak: każdy sortyment ma zakres wymiaru ziarna oraz limit podziarna i nadziarna. Gęstości nasypowej rozporządzenie nie określa.
Co zrobić, gdy węgiel nie zgadza się ze świadectwem?
Zachowaj kopię świadectwa i dowód zakupu. Według UOKiK sygnały od konsumentów o niewłaściwej jakości paliwa są podstawą do podjęcia kontroli u sprzedawcy, a kontrole prowadzi Inspekcja Handlowa.
