Do kotła z podajnikiem i palnikiem retortowym wybieraj węgiel groszek o parametrach z instrukcji swojego kotła. W dziesięciu instrukcjach, które sprawdziliśmy, najczęściej powtarzają się: granulacja 5–25 mm, popiół do 7%, wilgoć do 11%, a tam, gdzie producent podaje spiekalność, RI poniżej 10. Przepisy dopuszczają do sprzedaży węgiel wyraźnie słabszy, więc samo „spełnia normy” nie wystarcza. Parametry sprawdzisz w świadectwie jakości.
Lista kontrolna: siedem parametrów groszku
W tabeli są limity z rozporządzenia z 4 listopada 2024 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych i wymagania z instrukcji dziesięciu kotłów retortowych (stan na 3 października 2026 r.).
| Parametr | Limit dla „węgla groszek” | Limit dla „węgla groszek standard” | Wymagania w instrukcjach kotłów | Gdzie sprawdzić |
|---|---|---|---|---|
| Sortyment i granulacja | 5–40 mm | 5–31,5 mm | groszek 5–25 mm w sześciu instrukcjach; poza tym 8–25 mm, 5–32 mm i do 35 mm | świadectwo jakości |
| Spiekalność (RI) | do 90; od 1 lipca 2027 r. do 60 | do 25 | poniżej 10 w czterech instrukcjach, które podają liczbę; SAS zaleca poniżej 5 | świadectwo jakości |
| Typ węgla | przepisy nie określają | przepisy nie określają | 31.2 według SAS i Stalmark; Kotłospaw: 31 lub 31.1 w tabeli, 31.2 w opisie; pięć instrukcji typu nie podaje | karta produktu, sprzedawca |
| Wartość opałowa | od 23 MJ/kg; od 1 lipca 2027 r. od 24 MJ/kg | od 25 MJ/kg | powyżej 28 MJ/kg w siedmiu instrukcjach; Kołton 28–30 MJ/kg; SAS MULTI 25–29 MJ/kg | świadectwo jakości |
| Popiół | do 11%; od 1 lipca 2027 r. do 10% | do 7% | 2–7% lub do 7% w dziewięciu instrukcjach; Kołton poniżej 4,5% | świadectwo jakości |
| Siarka | do 1,4%; od 1 lipca 2027 r. do 1,2% | do 0,8% | poniżej 0,6% (SAS, Kotłospaw) lub 0,5% (Kołton); sześć instrukcji jej nie podaje | świadectwo jakości |
| Wilgoć | 15% w tabeli rozporządzenia; przepis przejściowy do 30 czerwca 2027 r. wilgoci nie wymienia | do 11% | do 11% w siedmiu instrukcjach; do 15% w dwóch instrukcjach SAS; Kołton poniżej 7% | świadectwo jakości |
Sprawdzone instrukcje: SAS MULTI (2014 r.), SAS SOLID, SAS GRO-ECO, Kotłospaw MultiKo groszek (lipiec 2026 r.), Kołton Ecomatix (2020 r.), Pereko KSM (2023 r.), Klimosz LE (maj 2026 r.), Ogniwo Eko Plus + (marzec 2026 r.), Metal-Fach Smart Eko (lipiec 2025 r.) i Stalmark Eko Vegas II. „Groszek standard” to według rozporządzenia węgiel do kotłów klasy 3, 4 i 5 lub z ekoprojektem.
Kopię świadectwa jakości sprzedawca ma obowiązek przekazać każdemu kupującemu, o czym przypomina UOKiK. Wymagania swojego kotła znajdziesz w rozdziale „Paliwo” jego instrukcji.
Jak czytać poszczególne parametry
Granulacja. SAS zastrzega, że miał i węgiel grubszy niż podany w instrukcji utrudniają pracę podajnika i mogą go uszkodzić. Kotłospaw ogranicza też udział podziarna do 10%; taki sam limit podziarna mają przepisy. Więcej we wpisie granulacja węgla.
Spiekalność i typ węgla. Tu przepisy i instrukcje rozchodzą się najmocniej: groszek o RI 60 jest legalny, a producenci kotłów retortowych zalecają najwyżej 10. Szczegóły opisuje wpis spiekalność węgla (RI). Typ węgla jest z nią powiązany: według opracowania Państwowego Instytutu Geologicznego typ 31 ma RI poniżej 5, typ 32.1 do 20, a 32.2 od 20 do 40. Producent podajników Pancerpol dopuszcza typy 31 i 32, a typów 33 i 34 nie zaleca. Jeśli instrukcja wskazuje typ 31.2, a węgiel ma inny typ, porównaj jego RI z wymaganiem z instrukcji, a w razie wątpliwości zapytaj producenta kotła.
Wartość opałowa. Siedem instrukcji wymaga powyżej 28 MJ/kg, a Kołton 28–30 MJ/kg, czyli więcej niż limit dla groszku standard (25 MJ/kg). SAS SOLID podaje tę wartość dla węgla w stanie suchym. Kołton zaznacza, że nastawy z instrukcji są dobrane do paliwa o podanych w niej parametrach, więc przy innym węglu trzeba je skorygować. O samym parametrze piszemy we wpisie kaloryczność węgla.
Popiół i siarka. Limit popiołu dla zwykłego groszku (11%) jest wyższy niż 7% z instrukcji. Kołton pisze, że przy węglu spiekającym się, z dużą zawartością popiołu, spiek trzeba usuwać z paleniska co najmniej co 12 godzin. Osobne wpisy: popiół z groszku i zawartość siarki w węglu.
Wilgoć. Według Klimosza wilgotne paliwo obniża moc kotła nawet o połowę i skraca żywotność jego elementów. Pereko ostrzega, że zbyt wilgotny węgiel zawiesza się w zasobniku.
Jak kupować groszek: pięć kroków
- Otwórz instrukcję kotła na rozdziale „Paliwo” i spisz wymagania. Polska Grupa Górnicza przypomina, że kocioł jest badany na paliwie o konkretnych parametrach, a inne paliwo zmienia jego emisję i sprawność.
- Przed zakupem poproś sprzedawcę o świadectwo jakości i porównaj siedem parametrów z listy.
- Sprawdź nazwę sortymentu. „Węgiel groszek standard” ma ostrzejsze limity niż „węgiel groszek”.
- Zachowaj świadectwo i paragon. Serwis województwa śląskiego o jakości powietrza przypomina, że dowód zakupu paliwa przydaje się w razie kontroli.
- Po zmianie węgla sprawdź nastawy kotła. Według PGG regulację robi się po każdej zmianie paliwa.
Groszek Piekło: parametry z kart produktów
Wszystkie cztery groszki mają granulację 5–25 mm i są workowane po 25 kg.
| Produkt | Wartość opałowa | Popiół | Siarka | Spiekalność (RI) | Typ węgla | Pochodzenie według karty |
|---|---|---|---|---|---|---|
| Piekło Pomarańczowy | 28–26 MJ/kg | 3–5% | 0,4–0,8% | 0–10 | 32 | Kazachstan |
| Piekło Żółty | 27–25 MJ/kg | 2–4% | 0,4–0,9% | 0–5 | 32 | Kolumbia |
| Piekło Fioletowy | 28–25 MJ/kg | 5–6% | 0,6–0,8% | brak na karcie | 32.1 | głównie z polskich kopalń |
| Piekło Zielony | 26–25 MJ/kg | 4–5% | 0,6% | 0 | brak na karcie | Kolumbia i Nigeria |
Parametry i pochodzenie naszych produktów pochodzą z ich kart, odczyt z 3 października 2026 r.; aktualne są na kartach w kategorii węgiel groszek, a kraj pochodzenia dostawy podaje oświadczenie sprzedawcy o kraju pochodzenia węgla. Wilgotności karty nie podają. Porównaj te liczby z rozdziałem „Paliwo” w instrukcji swojego kotła, zwłaszcza wartość opałową i typ węgla, bo w tych pozycjach instrukcje różnią się najbardziej.
Najczęstsze pytania
Co to jest kocioł retortowy?
To kocioł z zasobnikiem i podajnikiem ślimakowym, który przesuwa węgiel do żeliwnej retorty, czyli paleniska w kształcie kielicha. Wentylator tłoczy do niej powietrze, sterownik dozuje paliwo i nadmuch, a popiół sam spada z obrzeża retorty do popielnika (opis z instrukcji SAS GRO-ECO).
Czy groszek to węgiel?
Tak. W rozporządzeniu o jakości paliw stałych „węgiel groszek” to sortyment węgla kamiennego o ziarnie 5–40 mm. Dawna nazwa handlowa z przedrostkiem „eko” została wycofana z nazw sortymentów, bo według Ministerstwa Klimatu i Środowiska sugerowała ekologiczny charakter paliwa.
Z czym można mieszać groszek?
Sprawdzone instrukcje tego nie przewidują. SAS zastrzega, że kocioł z podajnikiem nie służy do spalania granulatu drzewnego, zrębków ani ziaren zbóż, i wyklucza miał. Klimosz zabrania paliw innych niż podane w instrukcji, a Kotłospaw nazywa paliwa zastępcze niedopuszczalnymi. Wyjątkiem są kotły z osobnym paleniskiem zastępczym: w SAS MULTI wolno w nim spalać węgiel orzech i sezonowane drewno.
Jaki węgiel do kotła zasypowego?
W instrukcjach kotłów zasypowych, które sprawdziliśmy (SAS UWT, SAS NWG, Ogniwo Classic DS), paliwem jest węgiel orzech.
Czy węgiel typu 32 nadaje się do kotła retortowego?
Zależy od instrukcji kotła. SAS i Stalmark wskazują typ 31.2, a producent podajników Pancerpol dopuszcza typy 31 i 32. Rozstrzyga rozdział „Paliwo” w instrukcji twojego kotła, a w razie wątpliwości jego producent.
