Dokładnie wilgotność groszku mierzy tylko laboratorium, a punktem odniesienia jest wiersz „Zawartość wilgoci całkowitej” w świadectwie jakości. W domu możesz ją jedynie oszacować: według poradnika Ministerstwa Klimatu i Środowiska węgiel o wilgoci poniżej 10% nie zostawia mokrych śladów na podłodze, a krople wody na ziarnach oznaczają ponad 20%. Instrukcje kotłów z podajnikiem najczęściej wymagają wilgotności do 11%.
Co to jest wilgoć całkowita i gdzie jest zapisana
Wilgoć całkowita (symbol Wtr) to cała woda w węglu w stanie roboczym, czyli takim, w jakim go spalasz, podana w procentach masy paliwa. Norma PN-G-04511, którą streszcza instrukcja laboratoryjna Instytutu Energetyki Cieplnej Politechniki Poznańskiej, dzieli ją na dwie części. Wilgoć przemijająca to woda, którą węgiel traci, schnąc na powietrzu w temperaturze otoczenia. Wilgoć węgla powietrzno-suchego, zbliżona do higroskopijnej, po takim schnięciu zostaje w ziarnach.
W świadectwie jakości wiersz „Zawartość wilgoci całkowitej” ma dwie kolumny: wartość wskazaną przez sprzedawcę i wartość dopuszczalną z przepisów. Sprzedawca wpisuje wartość graniczną, a nie wynik badania twojej dostawy. Kopię świadectwa ma obowiązek przekazać każdemu kupującemu, o czym przypomina UOKiK.
Ile wilgoci dopuszczają przepisy
Limity określa rozporządzenie z 4 listopada 2024 r. w sprawie wymagań jakościowych dla paliw stałych:
| Sortyment | Najwyższa wilgoć całkowita |
|---|---|
| Węgiel groszek standard (5–31,5 mm) i węgiel orzech standard (25–80 mm) | 11% |
| Węgiel groszek (5–40 mm), węgiel orzech, węgiel kostka | 15% według tabeli rozporządzenia (uwaga pod tabelą) |
| Węgiel miał | 15% |
Uwaga do drugiego wiersza: do 30 czerwca 2027 r. zwykły groszek, orzech i kostkę obejmuje przepis przejściowy z łagodniejszymi limitami popiołu, siarki i wartości opałowej. Wilgoci ten przepis nie wymienia; poprzedni, obowiązujący do 30 czerwca 2025 r., podawał 18%. Dlatego przy zwykłym groszku patrz na liczbę, którą sprzedawca wpisał w świadectwie, a nie na sam limit. Dopuszczalne odchylenie wyniku badania to 3% wartości, czyli przy limicie 11% wynik do 11,33% (11 × 1,03).
Ile wilgoci dopuszczają instrukcje kotłów
Sprawdziliśmy instrukcje dziesięciu kotłów z podajnikiem (odczyt z 3 października 2026 r.). Siedem wymaga wilgotności do 11%, dwie do 15%, a jedna poniżej 7%. Instrukcja zasypowego kotła Defro DWS wymaga wilgotności do 7%. Groszek, który mieści się w limicie 15%, może więc nie spełniać wymagania twojego kotła, a instrukcja SAS SOLID zabrania stosowania paliwa o wilgotności wyższej niż podana w jej tabeli. Pozostałe wymagania zestawiamy we wpisie jaki węgiel do kotła retortowego.
Jak sprawdzić, czy groszek jest mokry
- Świadectwo jakości. Porównaj wartość graniczną wilgoci z wymaganiem z instrukcji kotła.
- Ocena wzrokowa. Poradnik Ministerstwa Klimatu i Środowiska dla gmin (stan prawny na 9 września 2025 r.) podaje dwie wskazówki: paliwo o wilgoci całkowitej poniżej 10%, rozsypane na podłodze, nie zostawia mokrych śladów, a paliwo zroszone, z widocznymi kroplami wody, ma jej ponad 20%. To tylko szacunek dla paliwa, które leżało co najmniej kilka dni w zamkniętym pomieszczeniu z dobrą wentylacją. Nie rozstrzygniesz nim, czy węgiel ma 11%, czy 15%.
- Laboratorium. Rozporządzenie o metodach badania jakości paliw stałych wskazuje metodę wagową według norm PN-G-04511:1980 albo PN-ISO 589:2006. Badanie zleca się laboratorium z akredytacją Polskiego Centrum Akredytacji. Wynik opisuje próbkę, którą dostarczysz: w przykładowym raporcie Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla za jej pobranie i reprezentatywność odpowiada zleceniodawca.
Pomiar wilgotnościomierzem poradnik opisuje tylko dla biomasy, głównie drewna. Innej domowej metody dla węgla nie znaleźliśmy ani w źródłach urzędowych, ani w instrukcjach kotłów.
Objawy mokrego groszku w kotle z podajnikiem
Instrukcje kotłów (odczyt z 7 października 2026 r.) wymieniają takie skutki wilgotnego paliwa:
- zawieszanie się paliwa w zasobniku (Pereko KSM, Ogniwo Eko Plus +),
- dymienie z zasobnika i zablokowanie paliwa w podajniku (Pereko KSM),
- spadek mocy kotła, nawet o połowę (Klimosz LE),
- niedopalanie węgla i większe zużycie (Pereko KSM),
- spieki na palenisku (SAS SOLID),
- przedwczesna korozja ślimaka, rury podajnika i zasobnika (SAS SOLID, podobnie Ogniwo Eko Plus +).
Klimosz zastrzega, że gwarancja nie obejmuje elementów zniszczonych przez wilgotne paliwo. Inne przyczyny tych samych objawów opisują wpisy skąd się biorą spieki i jak ustawić kocioł na groszek.
Jak wysuszyć mokry groszek
Instrukcje podają, gdzie węgiel ma schnąć, ale nie podają, jak długo:
- Pereko KSM: wilgotne paliwo usunąć z zasobnika i przesuszyć, z dala od źródeł ognia,
- SAS SOLID: skład zadaszony, suchy i wentylowany; do zasobnika trafia węgiel „wolny od wody”,
- Ogniwo Eko Plus +: wydzielone, suche i wentylowane miejsce, co najmniej 50 cm od kotła,
- Klimosz LE: nie bliżej niż 400 mm od kotła, zalecane minimum 1000 mm, a najlepiej w innym pomieszczeniu.
Węgla nie suszy się więc na kotle ani tuż przy nim. Żadna z tych instrukcji nie opisuje suszarki do węgla ani suszenia w workach. Suszenia paliwa w zasobniku też nie zalecają: według SAS SOLID opał wsypywany do zasobnika musi być suchy.
Punktem odniesienia jest laboratorium. Wilgoć przemijającą oznacza się tam, susząc kilogram próbki rozdrobnionej poniżej 10 mm na płaskiej tacy, w przeciętnie suchym pomieszczeniu i w około 25°C; trwa to zwykle 24–28 godzin. Dla całych ziaren i dla pełnego worka żadne z tych źródeł czasu nie podaje. Na powietrzu odparuje tylko wilgoć przemijająca: w przykładowym raporcie z badania groszku, pokazanym w prezentacji Instytutu Chemicznej Przeróbki Węgla z 2018 r., wilgoć całkowita wynosiła 6,2%, a wilgoć próbki powietrzno-suchej 3,4%.
Ile waży woda w mokrym węglu
Wilgoć całkowitą liczy się w stosunku do masy paliwa, więc woda wlicza się do wagi, którą kupujesz. Przy 11% w tonie jest 110 kg wody, a w worku 25 kg: 2,75 kg. Gdy tona węgla o wilgoci 11% zmoknie do 15%, waży około 1047 kg (890 kg suchej masy podzielone przez 0,85). Odparowanie tej wody zabiera energię, co opisujemy we wpisie kaloryczność węgla.
Mokra dostawa: co możesz zrobić
Zachowaj świadectwo jakości i dowód zakupu. Masz dwie drogi:
- Reklamacja u sprzedawcy. Według UOKiK towar jest zgodny z umową, gdy zgadzają się między innymi jego opis, rodzaj, ilość i jakość. Sprzedawca odpowiada przez 2 lata od wydania towaru i ma 14 dni na odpowiedź. Możesz żądać wymiany, a gdy to zawiedzie: obniżenia ceny albo, przy istotnej niezgodności, odstąpienia od umowy.
- Sygnał do Inspekcji Handlowej. UOKiK podaje, że kontrolę sprzedawcy można podjąć po informacji o niewłaściwej jakości paliwa, w praktyce także od konsumentów. Inspekcja bada próbki w akredytowanych laboratoriach i sprawdza zgodność ze świadectwem.
Wilgotność groszku Piekło
Karty naszych groszków Piekło podają granulację (5–25 mm), wartość opałową, popiół i siarkę. Wilgotności nie podają. Wartość graniczną wilgoci podaje świadectwo jakości; możesz o nie poprosić przed zamówieniem. Wszystkie groszki są workowane po 25 kg. Parametry naszych produktów pochodzą z ich kart, odczyt z 3 października 2026 r.; aktualne są na kartach, a kraj pochodzenia dostawy podaje oświadczenie sprzedawcy o kraju pochodzenia węgla.
Najczęstsze pytania
Czy mokry groszek będzie się palił?
Instrukcje, które czytaliśmy, nie piszą, że się nie zapali. Opisują skutki: niższą moc kotła, niedopalanie paliwa i większe zużycie.
Czy wolno palić mokrym węglem?
Uchwała antysmogowa województwa śląskiego ogranicza wilgotność tylko biomasy (do 20%). Limity z rozporządzenia dotyczą węgla wprowadzanego do obrotu, czyli sprzedawcy. Ciebie wiążą instrukcja kotła i warunki gwarancji.
Czy węgiel nasiąka wodą i jest cięższy po deszczu?
Ilość wody w węglu zależy od warunków, w jakich leży, dlatego instrukcja SAS SOLID każe zabezpieczyć skład opału przed wpływem warunków atmosferycznych. Mokry węgiel jest cięższy: każdy punkt procentowy wilgoci to 10 kg wody w tonie.
Jak wysuszyć groszek w workach?
Instrukcje kotłów tego nie opisują. Podają tylko warunki: miejsce zadaszone, suche i wentylowane, z dala od kotła.
Jak sprawdzić kaloryczność węgla?
Wartość graniczną podaje świadectwo jakości w wierszu „Wartość opałowa”. Pomiar wykonuje laboratorium metodą kalorymetryczną.
